Një universitet kinez me lidhje të ngushta me ushtrinë ka siguruar çipa të fuqishëm të inteligjencës artificiale nga kompania Nvidia, pavarësisht se ndodhet në listën e zezë të eksporteve amerikane. Blerja ngre pikëpyetje mbi efektivitetin e kufizimeve të vendosura nga Uashingtoni për të penguar Kinën të ketë akses në teknologjinë më të avancuar amerikane.

Sipas dokumenteve të prokurimit të siguruara nga agjencia Reuters, Universiteti Politeknik Veriperëndimor, pjesë e grupit “Shtatë Bijtë e Mbrojtjes Kombëtare”, bleu dy procesorë H200 më 21 tetor, për rreth 123 mijë dollarë.

Universiteti, i cili ndodhet në qytetin Xi’an, është në listën e zezë të Departamentit amerikan të Tregtisë që prej vitit 2001, për shkak të dyshimeve për përfshirje në kërkime ushtarake dhe përhapjen e teknologjisë së raketave. Kufizimet ndaj tij u ashpërsuan në vitin 2019, duke e bërë pothuajse të pamundur marrjen e lejeve për importin e teknologjisë amerikane.

Procesorët H200 janë ndër më të fuqishmit e Nvidia-s për trajnimin dhe funksionimin e sistemeve të avancuara të inteligjencës artificiale. Universiteti i bleu ato përmes një kompanie vendase dhe jo drejtpërdrejt nga Nvidia.

Dokumentet tregojnë gjithashtu se institucioni kishte siguruar akses në procesorë të tjerë të kompanisë përmes kontratave të qirasë së serverëve, përfshirë modelet H200, A100 dhe A800, të cilat janë gjithashtu subjekt i kufizimeve amerikane.

Sipas Reuters, rasti nuk është i izoluar. Një shqyrtim i 26 dokumenteve të prokurimit dhe regjistrimeve të kompanive kineze zbuloi se disa universitete dhe institucione kërkimore në Kinë kanë blerë çipa Nvidia të ndaluar për eksport ose kanë marrë me qira shërbime kompjuterike që përdorin këta procesorë. Disa prej tyre kanë lidhje të drejtpërdrejta me industrinë e mbrojtjes dhe kërkimet ushtarake.

Mes institucioneve të përfshira janë Universiteti i Shenzhenit, që bleu tre procesorë H100 për rreth 108 mijë dollarë, Universiteti i Teknologjisë i Wuhanit dhe Universiteti Beihang, i cili ka bashkëpunime të ngushta me industrinë kineze të hapësirës dhe mbrojtjes.

Administrata e presidentit Donald Trump nisi në janar të lejojë eksportin e disa procesorëve H200 drejt Kinës, rast pas rasti. Megjithatë, ky vendim nuk hoqi kufizimet për institucionet në listën e zezë. Rregullat amerikane kërkojnë gjithashtu masa sigurie për të parandaluar që universitetet e sanksionuara dhe përdoruesit ushtarakë të kenë akses në distancë te çipat e eksportuar.

Dokumentet nuk japin informacion të plotë mbi origjinën e procesorëve dhe vendndodhjen e serverëve. Pajisjet janë siguruar përmes kompanive kineze relativisht të panjohura, duke e bërë të vështirë gjurmimin e rrugës që kanë ndjekur për të mbërritur te institucionet e sanksionuara.

Reuters ka raportuar më herët se universitete kineze me lidhje ushtarake kanë siguruar çipa të kufizuar të Nvidia-s, të integruar në serverë të prodhuar nga Super Micro Computer, Dell dhe Gigabyte, përmes rishitësve vendas. Gjithashtu, në Kinë është dokumentuar ekzistenca e një tregu informal për këta procesorë, të siguruar përmes stoqeve jashtë vendit dhe ndërmjetësve në shtete të treta. Javën e kaluar, agjencia raportoi se sasi të vogla të H200 kishin mbërritur në Kinë përmes rrugëve indirekte, ndërsa Pekini ende nuk kishte miratuar importet në shkallë të gjerë.

Zbulimet vijnë në një moment kur Nvidia dhe drejtuesi i saj, Jensen Huang, po përballen me kritika në Uashington për lobimin në favor të lehtësimit të kufizimeve të eksporteve drejt Kinës. Disa ligjvënës amerikanë paralajmërojnë se aksesi në këta procesorë mund të përshpejtojë zhvillimin e sistemeve ushtarake kineze, analizën e informacioneve të inteligjencës dhe modernizimin e ushtrisë.

Si demokratët, ashtu edhe republikanët në Kongres kanë kërkuar kontrolle më të forta, përfshirë gjurmimin e çipave dhe mbikëqyrjen e eksporteve. Tre kryetarë republikanë të komisioneve të Kongresit kanë kërkuar një takim me Jensen Huang më 18 nëntor, për të diskutuar kontaktet e tij të raportuara me një person të dyshuar si operativ i inteligjencës kineze.

Universiteti, Nvidia dhe autoritetet amerikane të kontrollit të eksporteve nuk iu përgjigjën kërkesave të Reuters për koment.

/tvklan.al