Kryetari i Komisionit Qendror të Zgjedhjeve, Ilirjan Celibashi, ka prezantuar sot më 3 nëntor prioritetet dhe përgatitjet për zgjedhjet vendore të 9 majit 2027, duke theksuar rëndësinë e zhvillimit të një procesi zgjedhor me standarde demokratike dhe në përputhje me rekomandimet e OSBE/ODIHR-it.

Në një komunikim me përfaqësuesit e medias, Celibashi u shpreh se këto zgjedhje marrin një rëndësi të veçantë edhe për shkak të fazës në të cilën ndodhet Shqipëria në rrugën drejt integrimit europian. Ai theksoi se KQZ-ja do të marrë të gjitha masat për të adresuar problematikat e evidentuara në proceset e mëparshme zgjedhore dhe për të përmirësuar besueshmërinë e votimit dhe numërimit. Një ndër objektivat kryesore është zgjerimi i votimit dhe numërimit elektronik në sa më shumë bashki të vendit.

Gjithashtu, Celibashi bëri të ditur se do të testohet përdorimi i Inteligjencës Artificiale në dy KZAZ, në Tiranë dhe Lezhë, por pa pasur asnjë ndikim në përcaktimin e rezultatit përfundimtar.

Kreu i KQZ-së nënvizoi se garantimi i zgjedhjeve të lira dhe të ndershme kërkon angazhimin jo vetëm të institucioneve zgjedhore, por edhe të qeverisë, administratës publike dhe partive politike.

Rekomandimet e OSBE-së dhe përgjegjësia e institucioneve

Celibashi theksoi se zgjedhjet e 9 majit 2027 duhet të shënojnë një përmirësim të dukshëm të standardeve zgjedhore, veçanërisht sa i përket barazisë së mundësive mes subjekteve politike, integritetit të procesit dhe besueshmërisë së rezultateve. Sipas tij, mënyra se si do të organizohen këto zgjedhje do të jetë një tregues i rëndësishëm edhe për ecurinë e Shqipërisë drejt Bashkimit Europian.

Ai nënvizoi se përgjegjësia për garantimin e një procesi demokratik nuk i takon vetëm KQZ-së, pasi në të përfshihen edhe qeveria, institucionet e administratës shtetërore dhe vendore, organet ligjzbatuese dhe vetë partitë politike. Në mënyrë të veçantë, kërkohet që administrata publike të ruajë paanshmërinë dhe të mos përdoren funksionet apo burimet shtetërore në favor të subjekteve zgjedhore.

Këto detyrime duhet të zbatohen në mënyrë efektive dhe të verifikueshme, duke shmangur çdo ndërhyrje që mund të cenojë konkurrimin e barabartë apo të krijojë dyshime mbi ndikimin e institucioneve në procesin zgjedhor.

Ndryshimet në Kodin Zgjedhor, financimi i fushatave dhe numërimi i votave

Një tjetër çështje e rëndësishme që duhet të adresohet përpara zgjedhjeve vendore është ndryshimi i Kodit Zgjedhor, me qëllim përmirësimin e problematikave të konstatuara në proceset e mëparshme.

Celibashi u shpreh se reforma zgjedhore duhet të përfshijë çështje që lidhen me rolin e shtetit gjatë fushatës, sjelljen e administratës publike, kontrollin e financimeve dhe shpenzimeve të subjekteve politike, si dhe procedurat e numërimit dhe nxjerrjes së rezultateve. Sipas tij, disa prej këtyre çështjeve duhej të ishin trajtuar tashmë nga reforma zgjedhore, por ende ka kohë që palët politike të gjejnë dakordësinë për ndërhyrjet e nevojshme dhe t’ia përcjellin më pas KQZ-së për përgatitjen e ndryshimeve.

Në këtë kuadër, ai theksoi se synimi është krijimi i rregullave më të qarta dhe mekanizmave më efikasë të kontrollit, në mënyrë që procesi të jetë sa më transparent dhe profesional.

Rishikimi i këshillave bashkiakë dhe ndarja e re territoriale

Celibashi ngriti gjithashtu nevojën për rishikimin e strukturës dhe mënyrës së zgjedhjes së anëtarëve të këshillave bashkiakë. Kjo çështje merr rëndësi edhe në kushtet e ndryshimeve të reja në ndarjen administrativo-territoriale të vendit, të cilat kërkojnë përshtatjen e legjislacionit zgjedhor me organizimin e ri të bashkive.

Në këtë drejtim, duhet të rishikohen dispozitat që përcaktojnë numrin e anëtarëve të këshillave bashkiakë dhe kriteret për shpërndarjen e mandateve, duke marrë parasysh strukturën dhe popullsinë e njësive të reja vendore. Ndryshimet duhet të miratohen në kohë, në mënyrë që partitë politike dhe KQZ-ja të kenë qartësi për regjistrimin e kandidatëve, organizimin e zgjedhjeve dhe përcaktimin e përbërjes së këshillave bashkiakë.

Inteligjenca Artificiale në dy KZAZ

Sa i përket përdorimit të teknologjisë në procesin zgjedhor, kreu i KQZ-së bëri të ditur se do të zhvillohet një testim për përdorimin e Inteligjencës Artificiale në dy Komisione Zonale të Administrimit Zgjedhor, një në Tiranë dhe një në Lezhë. Celibashi sqaroi se bëhet fjalë vetëm për një fazë eksperimentale, e cila synon të vlerësojë mundësitë e përdorimit të kësaj teknologjie në administrimin e zgjedhjeve.

Ai theksoi se Inteligjenca Artificiale nuk do të ketë asnjë rol në përcaktimin apo certifikimin e rezultatit përfundimtar të zgjedhjeve. Ndërkohë, një tjetër objektiv i KQZ-së mbetet shtrirja e votimit dhe numërimit elektronik në sa më shumë bashki, si një mënyrë për të rritur transparencën, për të përshpejtuar procesin dhe për të forcuar besimin e qytetarëve te rezultati zgjedhor.

/tvklan.al