Lufta e Izraelit dhe Shteteve të Bashkuara kundër Iranit po vazhdon prej më shumë se dy javësh, por për uraniumin e pasuruar nga Teherani, arsyeja që sipas Shtëpisë së Bardhë e ka shkaktuar zyrtarisht, nuk po flitet më. Ose, më saktë, flitet në mënyrë kontradiktore, siç është zakon për Donald Trump.

Në fillim të konfliktit, presidenti amerikan thoshte se kishte nisur ofensivën për të garantuar që regjimi i ajatollahëve “të mos ketë kurrë armë bërthamore”. Megjithatë, të premten, i pyetur për këtë çështje, kreu i Shtëpisë së Bardhë tha: “Nuk jemi aspak të përqendruar tek ky objektiv”. Dhe shtoi: “Në një moment mund të merremi me të”.

Në fakt, Trump nuk duket se u ka urdhëruar forcave të tij të lokalizojnë 440 kilogramët e uraniumit me të cilët, sipas disa parashikimeve, Garda Revolucionare iraniane mund të jetë afër ndërtimit të disa kokave atomike. Pse presidenti nuk po përpiqet t’i gjejë, t’i shkatërrojë ose t’i marrë, me ndihmën e rrjetit të spiunëve të CIA-s dhe Mossad-it në Iran? Ekspertët e armëve dhe analistët e çështjeve strategjike thonë se ka tre arsye.

I vështirë për t’u bombarduar

Së pari, uraniumi i pasuruar ka gjasa të jetë fshehur aq thellë nën tokë sa asnjë bombë, sado e fuqishme, nuk mund ta shkatërrojë.

Sulmet ajrore të “luftës së dymbëdhjetë ditëve” në verën e vitit 2025 dhe ato të konfliktit aktual kanë dëmtuar sigurisht instalimet, depot dhe laboratorët e projektit bërthamor iranian, por nuk është e qartë deri në çfarë mase.

Pas bombardimeve të vitit të kaluar me armë amerikane me fuqi të lartë, të cilat Izraeli nuk i ka Trump deklaronte se e kishte zgjidhur problemin; por tani ka nisur një tjetër luftë duke pretenduar se Irani është ende në gjendje të sigurojë armën atomike.

Në një vend me bunkerë të ndërtuar në thellësi të madhe, është e vështirë të kesh siguri se mund ta shkatërrosh uraniumin nga ajri.

I rrezikshëm për t’u marrë

Edhe nëse inteligjenca amerikane dhe izraelite do ta lokalizonte, për ta marrë do të duhej të dërgoheshin trupa tokësore, “boots on the ground”, siç thuhet në zhargonin ushtarak.

Kjo do të nënkuptonte futjen e një kontingjenti ushtarësh në Iran, me helikopterë, parashutistë dhe zbarkime, mjaftueshëm të mëdhenj për të pushtuar bazën ku fshihet uraniumi dhe për ta marrë nën kontroll.

Do të duhej të ndërhynin forcat speciale, por në një numër shumë më të madh se ai i përdorur për të vrarë Osama bin Laden në Pakistan ose për të kapur presidentin Nicolas Maduro në Venezuelë.

Operacione të tilla risjellin kujtimin e misionit të dështuar të Delta Force në vitin 1980 për lirimin e 52 pengjeve amerikane në Teheran, një dështim që kontribuoi në humbjen e presidentit Jimmy Carter në zgjedhjet presidenciale të atij viti. Për këtë arsye, Trump është hezitues të dërgojë ushtrinë në Iran.

Megjithatë, në Venezuelë e bëri, qoftë edhe për një operacion të shpejtë; dhe aktualisht një flotë me 5 mijë marinsa është duke lundruar drejt Gjirit Persik, ndoshta për të pushtuar ishullin Kharg, qendër e eksportit të naftës iraniane, ose për detyra të tjera. Një truk apo një hap i domosdoshëm për të marrë uraniumin?

Paqartësia se ku do të dërgohej

Arsyeja e tretë është se, edhe nëse do të merrej uraniumi i pasuruar, mbetet e paqartë se ku do të transportohej. Substanca është jashtëzakonisht e rrezikshme dhe kërkon mjete e teknikë të specializuar për t’u zhvendosur.

Nuk është si të kapësh një njeri dhe ta ngarkosh në helikopter. Dhe destinacioni i mundshëm ende nuk është përcaktuar.

Problemi thelbësor

Irani ka pohuar gjithmonë se programi i tij bërthamor është zhvilluar vetëm për qëllime civile. Por inspektimet e Agjencisë Ndërkombëtare Atomike dhe dosjet e shërbimeve perëndimore thonë se uraniumi është pasuruar pothuajse deri në pragun e nevojshëm për prodhimin e armëve atomike.

Në marrëveshjet e negociuara me Teheranin nga presidenti Obama, të cilat Trump i anuloi gjatë mandatit të tij të parë dhe i rihapi në të dytin deri në shpërthimin e luftës aktuale, një opsion ishte që uraniumi i pasuruar të stacionohej në Rusi, e cila do të shërbente si garante duke e ruajtur në emër të Teheranit dhe duke penguar përdorimin e tij për qëllime ushtarake.

Por a mund të besohet Putini, që ka Iranin si aleat kyç dhe furnizues dronësh për luftën e tij në Ukrainë? Për momentin, nuk ka alternativa të tjera.

“Problemi thelbësor,” deklaroi këtë javë senatori demokrat Christ Murphy në Kongresin amerikan, “është se nuk mund ta shkatërrosh programin bërthamor iranian nga ajri. Nuk mund të shkatërrosh me raketa çdo shkencëtar iranian që di si të ndërtojë një reaktor bërthamor.”

Shkrim nga Enrico Franceschini për La Repubblica

/tvklan.al