Edhe pse Bashkimi Evropian ka ulur ndjeshëm varësinë nga energjia ruse pas vitit 2022, importet e gazit rus nuk janë ndalur plotësisht. Ato kanë ndryshuar formë dhe tani realizohen kryesisht përmes gazit natyror të lëngshëm (LNG) dhe kontratave afatgjata, që ende janë në fuqi.

Sipas të dhënave të qendrës kërkimore Crea në Helsinki, eksportet ruse të gazit kanë arritur rreth 1.3 miliardë euro në muajin e fundit, ku afërsisht 1 miliard euro kanë shkuar drejt vendeve të Bashkimit Evropian. Kjo tregon se, pavarësisht tensioneve politike dhe sanksioneve të pjesshme, tregtia energjetike mes Rusisë dhe Evropës vazhdon në mënyrë të kufizuar.

Pas vitit 2022, furnizimet me gaz përmes tubacioneve u ndërprenë kryesisht për shkak të mosmarrëveshjes mbi mënyrën e pagesës, pasi Rusia kërkoi që pagesat të bëheshin në rubla përmes Gazprombank, kërkesë që shumica e vendeve evropiane e refuzuan. Si pasojë, u ndërprenë ose u reduktuan ndjeshëm disa linja tradicionale furnizimi.

Megjithatë, kontratat afatgjata të tipit “merre ose paguaj” për LNG kanë vazhduar të kenë efekt ligjor, duke i detyruar disa vende evropiane të paguajnë për sasi të caktuara gazi edhe kur nuk e konsumojnë plotësisht. Kjo ka bërë që importet të mos ndalen totalisht, por të zhvendosen në formë detare përmes anijeve cisternë.

Shtetet më të përfshira në këto importe rezultojnë të jenë Spanja, Franca dhe Belgjika. Spanja ka shënuar rritje të ndjeshme të importeve, duke u bërë një nga importuesit kryesorë të gazit rus LNG në Evropë, me dërgesa që mbërrijnë në terminalet kryesore energjetike të vendit.

Franca dhe Belgjika gjithashtu vazhdojnë të marrin sasi të konsiderueshme gazi, ndërsa disa vende të Evropës Qendrore dhe Lindore mbeten të lidhura me furnizime përmes rrjeteve rajonale të energjisë.

Ekspertët e energjisë theksojnë se situata aktuale është rezultat i një tranzicioni të vështirë: Evropa ka reduktuar ndjeshëm varësinë nga Rusia, por nuk ka arritur ta eliminojë plotësisht atë për shkak të kontratave ekzistuese dhe strukturës së tregut global të LNG.

Pavarësisht ndryshimeve politike dhe sanksioneve, gazi rus vazhdon të jetë i pranishëm në tregun evropian, duke treguar se shkëputja energjetike është një proces gradual dhe kompleks.

Nga Federico Fubini, Corriere Della Sera

/tvklan.al