11 shtator 2026– Një dokumentar i ri investigativ, i titulluar “NAZA”, ka shkaktuar reagime të forta në Festivalin e Filmit në Venecia, duke sjellë dëshmi të anonimizuara të 24 pjesëtarëve të ushtrisë dhe shërbimeve të inteligjencës izraelite për mënyrën se si janë zhvilluar operacionet ushtarake në Rripin e Gazës.

Filmi është realizuar nga gazetarët investigativë Yuval Abraham dhe Rachel Szor, të cilët ishin gjithashtu bashkëautorë të dokumentarit fitues të çmimit Oscar, No Other Land (2024).

Pas premierës në Venecia, publiku i rezervoi filmit një ovacion prej 25 minutash, me spektatorët në këmbë.

Titulli “NAZA” i referohet, sipas dokumentarit, një termi të përdorur nga ushtria izraelite për të përcaktuar numrin e civilëve që mund të vriten gjatë një sulmi ajror.

Dëshmi për përdorimin e teknologjisë

Në dokumentar, 24 persona, mes tyre oficerë dhe pjesëtarë të shërbimeve të inteligjencës izraelite, flasin në mënyrë anonime. Identitetet e tyre janë fshehur dhe zërat e pamjet janë modifikuar.

Ata përshkruajnë përdorimin e sistemeve teknologjike dhe të inteligjencës artificiale për identifikimin dhe lokalizimin e personave të dyshuar si anëtarë të Hamasit, përfshirë gjurmimin përmes telefonave celularë.

Një prej dëshmitarëve pretendon se ndërtesa të tëra mund të shkatërroheshin gjatë operacioneve, ndërsa një tjetër flet për një sistem ku, nëse një person përcaktohej si objektiv, goditja ndaj tij konsiderohej e pashmangshme.

Regjisorët thonë se synimi i tyre ishte të kuptonin në detaje se si funksiononin mekanizmat e vendimmarrjes dhe të goditjeve ushtarake në Gaza.

“Kontroll përmes të dhënave”

Rachel Szor argumenton se kontrolli izraelit mbi territoret palestineze nuk është vetëm fizik, por përfshin edhe infrastrukturën e telekomunikacionit dhe mbledhjen e të dhënave.

Sipas saj, dokumentari tregon se si teknologjitë e survejimit mund të përdoren për të monitoruar njerëzit edhe brenda banesave të tyre.

Filmi përfshin gjithashtu materiale arkivore që synojnë të tregojnë se mekanizmat e survejimit të palestinezëve kanë ekzistuar përpara sulmeve të Hamasit të 7 tetorit 2023.

Sipas bilancit të cituar nga AFP, sulmet e 7 tetorit në Izrael shkaktuan 1.221 viktima, bazuar në shifra zyrtare izraelite.

Nga sulmet e “synuara” te shkatërrimi masiv

Dokumentari pretendon se pas fazës së sulmeve të konsideruara “të synuara”, strategjia ushtarake evoluoi drejt shkatërrimit në shkallë më të gjerë.

Një prej dëshmitarëve thotë se politika ishte që “gjithçka të shkatërrohej sa më shpejt të ishte e mundur”, ndërsa një tjetër shprehet: “Ne fshimë historinë.”

Yuval Abraham, një prej regjisorëve, argumenton se këto veprime duhet të shihen në kontekstin e një politike më të gjerë ndaj popullsisë së Gazës dhe shprehet se qëllimi mund të ketë qenë shtyrja e palestinezëve drejt zonave gjithnjë e më të kufizuara dhe, përfundimisht, jashtë Rripit të Gazës.

“Isha vetëm një hallkë e vogël”

Disa prej personave të intervistuar e përshkruajnë veten si pjesë të një mekanizmi më të madh, duke theksuar se roli i tyre ishte teknik dhe se ata thjesht zbatonin urdhrat.

Në një nga momentet më të forta të filmit, Abraham pyet një prej dëshmitarëve nëse ajo që po përshkruan mund të konsiderohet një masakër masive.

Përgjigjja e tij është e shkurtër: “Ishte një lojë.”

Dokumentari citon shifrën prej më shumë se 73.000 palestinezësh të vrarë në Gaza që nga nisja e ofensivës izraelite në vitin 2023, ndërsa regjisorët paralajmërojnë se numri real mund të jetë edhe më i lartë.

“NAZA” e vendos kështu në qendër të debatit ndërkombëtar mbi përdorimin e teknologjisë, inteligjencës artificiale dhe sistemeve të survejimit në luftë, si dhe mbi përgjegjësinë individuale të personave që marrin pjesë në këto procese.

/tvklan.al